HoornInfo.nl
zoek
 

Geschiedenis van Hoorn

de precieze ontstaansgeschiedenis van Hoorn is moeilijk te achterhalen. Het meest geciteerde document dat de ontstaansgeschiedenis van Hoorn beschrijft is de "Kroniek van de Stad van Hoorn" door Theodorus Velius. De eerste druk van deze kroniek stamt uit 1604. Omdat Hoorn al in 1357 stadsrechten verwierf is de kroniek geen verslag uit eerste hand. Velius maakte gebruik van vele bronnen om zijn kroniek te voltooien. Één belangrijke bron van Velius was de "Origo Civitatis Hornensis", dit document is vermoedelijk opgesteld rond 1530. De Origo beslaat de periode van 1316 tot 1536 en is op zijn beurt weer een uittreksel uit een latijns document. We zullen beknopt vertellen hoe Hoorn volgens Velius is Ontstaan. Helaas kunnen we niet verifiëren of alles zo is gegaan als Velius beschrijft maar waarschijnlijk is de "Kroniek van de Stad van Hoorn" een  aardige benadering.
image

Westfriesland was een vruchtbaar gebied dat vooral bestond uit dorpen en buurten. Ondanks het vruchtbare land waren er niet genoeg financiële middelen om een stad te onderhouden. Dit financiële onvermogen werd veroorzaakt door meerdere factoren.

De Westfriezen leefden ongeregeld zonder wetten. Er was geen sprake van een centraal bestuur of een rechterlijke macht. Het land overstroomde regelmatig. Dit kwam de vruchtbaarheid niet ten goede. Het kwam ook regelmatig voor dat bepaalde dorpen en buurten opgeslokt werden door de zee.

De Westfriezen waren contstant verwikkeld in oorlogen. Heidense volkeren als de Noormannen en de Denen plunderden regelmatig de Westfriezen. Buiten deze overzeese dreiging kwam het gevaar ook uit Holland. De graven van Holland probeerden heerschappij uit te oefenen over de Westfriezen maar dit werd niet zonder slag of stoot geaccepteerd. De Westfriezen vochten voor hun vrijheid maar na veel nederlagen en tegenspoed werden ze gedwongen om uiteindelijk het gezag van de graven van Holland te  aanvaarden.

In 1288 herenigden de Westfriezen zich met Graaf Floris de vijfde te Toorneburg. Om de bevolking in toom te houden werden er burchten in Wijdenes en Medemblik gebouwd. De burcht in Medemblik bestaat nog steeds. Onder het gezag van Holland werd het land bedijkt en werden er wegen aangelegd. De wetteloosheid verdween door het invoeren van wetten en rechtspraak. De vrijheid van voorheen was verdwenen maar deze gebeurtenissen waren het begin van een periode van rust en welvaart. De grote overstromingen waren gestopt en oorlogen werden niet meer gevoerd. Er onstond handel met Holland en via de Zuiderzee kwamen er schepen uit Denemarken, Hamburg en Bremen. De Westfriezen werden steeds rijjker en er onstonden steden zoals Medemblik, Enkhuizen en Hoorn.

Noord Holland rond 1300
Hoorn was aanvankelijik slechts een sluis met een Overtoom waardoor het binnenwater werd geloosd. Door de goede ligging van Hoorn groeide de stad meer dan de andere Westfriese steden en werd het de belangrijkste stad in de omgeving. De sluis in Hoorn werd niet alleen gebruikt om water te lozen maar ook schepen maakten dagelijks gebruik van de sluis om aan te meren of om de Zuiderzee op te varen. Vanuit het voorland van Hoorn liep eer een diepe kil de zee in waardoor schepen veilig de zee op konden varen. Het land dat om Hoorn heen lag was drassig en moerassig en niet erg geschikt voor bebouwing. Het inwaardse land was vruchtbaar en had vele schone dorpen. Door de gunstige ligging ontstond er een levendige handel, enerzijds verkochten de Westfriezen hun zuivel en landbouwproducten, anderzijds verkochten handelaren handwerk aan de Westfriezen.

Onder de handelaren bevonden zich drie broeders uit Hamburg. Deze broers handelden in Bier en door de gunstige ligging van Hoorn besloten ze elk een woning te bouwen. Deze woningen deden ook dienst als herberg, waarschijnlijk om de bierverkopen op te stuwen. Deze drie huizen waren de eerste gebouwen in Hoorn en werden gebouwd in 1316 aan  de Roode steen. In 2002 is duidelijk geworden dat deze huizen niet de eerste huizen aan de Roode steen zijn geweest. De vroegste sporen dateren uit begin dertiende eeuw en zijn dus ouder dan de huizen van de bierhandelaren.

Volgens Velius waren de herbergen het begin van de verstedelijking van Hoorn. De naam van Hoorn  is van het begin af aan Hoorn geweest. Waarschijnlijk is deze naam afgeleid van de gebogen kil die naar de zee toeliep of naar de Hoorn die de herbergen op hun uithangbord hadden staan.

De herbergen hadden een aanzuigende werking en nog meer handelaren en vreemdelingen vestigden zich in Hoorn. Na een jaar of zeven was Hoorn een redelijk dorp. De Denen organiseerden een ossenmarkt in Hoorn. In 1323 werd de eerste kerk gesticht aan de Westzijde van de stad. De kerk was opgetrokken uit hout en riet. Na een jaar of zes brande de kerk af  en het duurde ongeveer veertig jaar voor er weer een kerk werd gebouwd.

In 1341 werd een dijk vanaf de zeedijk naar de havenmond gemaakt waardoor het drassige rietland geschikt werd gemaakt om schepen te laden en te lossen. Deze dijk was de oorsprong van de Nieuwendam.  In 1357 kocht Hoorn stadsrechten van Graaf Willem de vijfde. Voor deze rechten moesten 1550 schilden worden neergeteld maar stadsrechten gaven een plaats ook privileges. Hoorn kon door de stadsrechten belastingen innen en wetten maken. Ook hadden de rechten een positieve invloed op de handel. Met het toekennen van stadsrechten eindigt dit artikel over het Ontstaan van Hoorn.
 
Recente artikelen